به‌ڕیوه‌چوونی سمیناری ''ژنان و مافی مرۆڤ له‌ ئێران'' دا

AddThis Social Bookmark Button

sminari jnanڕۆژی شه‌ممۆ ڕێکه‌وتی 20 ئاگۆستی 2011، له‌ شاری ستۆکهۆڵم سمیناری "ژنان و ماڤی مرۆڤ له‌ ئێران" دا، به‌ڕیوه‌چوو. له‌لایه‌ن ژماره‌یه‌ک له‌ ڕێکخراو و ئه‌نجومه‌نی به‌رگری له‌مافی مرۆڤ، ئه‌و سمیناره‌ پێک هاتبوو، که‌ سێ ژنه‌ تێکۆشه‌ری مافی مرۆڤ – کورد،


لووڕ و فارس-، پانێلگێڕانی بوون. ئه‌و به‌ڕێزانه‌ بریتی بوون له‌: گولاڵه‌ شه‌ره‌فکه‌ندی، ڕێزوان موقه‌دده‌م و عیفه‌ت ماهباز که‌ به‌زمانی فارسی باسه‌کاناین پێشکه‌ش کرد.
گوڵاڵه‌ خانم له‌به‌شێک له‌ قسه‌کانی دا، کوتی: ماڤی مرۆڤ لوتکه‌ی هه‌ره‌ به‌رزه‌که‌ی مافی یه‌کسانییه‌؛ که‌ له‌ ئێران ئیسلامی دا، له‌سه‌ر بنچینه‌ی "شه‌ریعه‌ت" لێکده‌درێته‌وه‌ و به‌ جیاوازی و نایه‌کسانی ده‌ست پێده‌کا. بۆیه‌ له‌ چوارچێوه‌ و ساختاری هه‌ڵاواردن (تبعیض) دا، ژنان له‌ ڕه‌شه‌ممه‌ی 1357 (1979) خرانه‌ په‌ڕوێزه‌وه‌.
پاش هێرش بۆ به‌رته‌نگ کردنه‌وه‌ی ژیانی ئازادانه‌ی ژنان، نه‌ته‌وه‌ی کوردبه‌ له‌ژێر پێ نانی هۆویه‌تی تایبه‌تی نه‌ته‌وایه‌تییه‌که‌ی – که‌ پێشێلکاری مافی مرۆڤه‌-، هه‌ڵسوکه‌وتی له‌گه‌ڵ کرا. فه‌رمانی جیهاد له‌لایه‌ن خومه‌ینی به‌ دژی میلله‌تی کورد درا. ژنان هاوشانی پیاوان به‌ربه‌ره‌کانی و خه‌باتیان کرد و ژماره‌یه‌کیش بوون به‌ پێشمه‌رگه‌ و چه‌کی به‌رگریان له‌شان کرد و که‌سانێکیش گیانیان فیدای رێی ئازادی کرد. ئه‌وان نۆرمه‌کانی پێشویان شکاندو خاباتیان بۆ ئازادی نه‌ته‌وه‌یی ده‌ست پێکرد.
ناوبراو به‌شداری ژنان له‌ بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌ویی دا، له‌ چوار خاڵ دا پێناسه‌ کرد. یه‌که‌م: تێکۆشان له‌نێو حیزب و ڕێکخراواه‌ سیاسییه‌کان دا، دوویه‌م: دروستکردنی کۆمه‌ڵگایه‌کی سکولار و دێموکڕاتیک، سێیه‌م: هه‌وڵدان بۆ کۆمه‌ڵگایه‌ک که‌ عه‌داڵه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی تێدابێ و چواره‌م: پاراستنی پێناسه‌ی نه‌ته‌ویی.
گوڵاڵه‌ خان، به‌شوودانی به‌زۆری ژنان، کوشتن به‌ بیانووی نامووسی ئه‌وان و خۆسووتاندنی کچان و ژنان- که‌ له‌ پارێزگای ئیلام رێژه‌ی به‌داخه‌وه‌ له‌ هه‌موو شوێنه‌کانی ئێران پتره‌- و خه‌ته‌نه‌ و توندوتیری له‌ کوردستان، وه‌ک خاڵه‌کانی نه‌رێنی و نیگاتیڤ له‌ گۆمه‌ڵگای کوردستان له‌ قه‌ڵه‌م دا.
هۆیه‌کانی ئه‌و خاڵه‌ نه‌رێنیانه‌شی گه‌ڕانده‌وه‌ بۆ: دواکه‌وتوویی ئابووری و گه‌شه‌ نه‌کردنی کوردستان- که‌ ڕێژیمه‌ ناوه‌ند گه‌را و سه‌ره‌ڕۆیه‌کان-، حامیلی سه‌رکیین. نه‌بوونی پشتیوانی له‌ ژنانی کورد، له‌به‌انبه‌ر سوننه‌ت گه‌رایی دا و نه‌بووی یاسای سه‌رده‌میانه‌، په‌روه‌رده‌یه‌ک – که‌ زمانی کوردی به‌ بێگانه‌ داده‌نێ و ئیزنی فێربوون و خوێندنی پێ نادا-، کێشه‌ی سیاسیمان هه‌یه‌ و ته‌بعیزی چه‌ندقاتیمان له‌سه‌ره.‌
بۆیه‌ ژنان پێشتر پیاوانه‌ بیریان ده‌رکردوه‌ به‌و مانایه‌ که‌ پتر بۆ مافی نه‌ته‌وایه‌تیی هه‌وڵیان ده‌دا و فێمێنیست بوونه‌که‌یان له‌بیر کردبوو. ئێستا وه‌زع گۆراوه‌ و پێویسته‌ ژنان له‌ به‌رگ و بیری پیاوانه‌ بێنه‌ده‌ر و مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وایه‌تیی، فێمینیستی و یه‌کسان خوازی پێکه‌وه‌ به‌رنه‌ پێش.
من پێموایه‌ ئێمه‌ له‌گه‌ڵ فارسه‌کان و نه‌ته‌واکانی دیکه‌ جیاوازین، به‌ڵام له‌گه‌ڵ یه‌ک بێگانه‌ نیین. له‌سه‌ر شته‌ هاوبه‌شه‌کان ده‌توانیین پێکه‌وه‌ کار بکه‌ین و په‌سند کراوه‌کانی سێداو- له‌بواری نه‌ته‌وه‌کانی ماف پێشێل کراوه‌کان-، بکه‌ینه ڕێکاری داهاتوومان.
خانمی موقه‌دده‌م له‌با‌سه‌که‌ی خۆی دا کوتی: مافی مرۆڤی جێهانی، به‌رهه‌می دنیای مودێڕنه و پێوه‌ندی به‌ مافی ژنانه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ هه‌موو بواره‌کانی ته‌مه‌نیان دا. له‌ ئێران دا، ژنان به‌ پله‌ دوو و زۆر جار که‌متریش چاوی لێده‌کرێ. ئه‌سڵی 20 ی یاسای بنه‌ڕه‌تی باسی به‌رانبه‌ری ده‌کا، به‌ڵام چونکه‌ بناغه‌که‌ کرده‌وه‌ی ئیسلامییه‌، نا یه‌کسانی دیته‌ پێش که‌ له‌گه‌ڵ خاڵی 21 ی جا‌ڕنامه‌ی مافی مرۆڤی جیهانی جیاوازی هه‌یه‌. هه‌ره‌وها به‌ندی 115 ی یاسای بنه‌ڕه‌تی کۆماری ئیسلامی – که‌ ژنان ناتوانن بۆ سه‌رکۆماری خۆ به‌ربژێر(کاندیدا) بکه‌ن؛ له‌گه‌ڵ خاڵی 2 ی جاڕنامه‌ دژایه‌تی هه‌یه‌. هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر کچێکی له‌ ته‌مه‌نی 8 ساڵ و 9 مانگ بێ بۆ ئاکارێکی ناشیاو، به‌ تاوانبار ناسرا، وه‌ک گه‌وره‌ ساڵێک هه‌لسوکه‌وتی له‌گه‌ڵ ده‌کرێ. ئێمه‌ هیجکات له‌ چوارچێوه‌ی یاسای بنه‌ڕه‌تی جمهووری ئیسلامی دا، به‌ یه‌کسانی ناگه‌ین و ئه‌و یاسایه‌ به‌ بیروڕاکانییه‌وه‌، ده‌بێ بگۆڕدرێ.‌‌‌
عیفه‌ت ماهباز له‌ باسه‌که‌ی دا ئاماژه‌ی کرد که‌: بێ ئازادی ژن، ئازادی ناته‌واوه‌ و سه‌رکه‌وتوو نابێ. له‌ 32 ساڵی ڕابردوو دا، ژنان زۆرترین به‌شیان له‌ پێشێلکاری مافی مرۆڤ به‌رکه‌وتوه‌. له‌ سێ ساڵی ڕابردوو دا، 200 ژن ده‌سگیر کراون و نزیکه‌ی 80 که‌س ئێستا به‌ تاوانی جۆراوجۆر له‌ زیندان دان. زۆربه‌ی ئه‌و زیندانیانه‌ تێکۆشه‌رانی مافی مرۆڤن. پێکهاته‌ی زیندانییه‌ ژنه‌کان جیاوازی هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ ده‌یه‌ی شێست. ئه‌وکات زۆربه‌ی زیندانییه‌ ژنه‌کان، ئه‌ندامانی حیزب و ڕێکخراوه‌ سیاسییه‌کان بوون که‌ بۆ گه‌یشتن به‌ ده‌سه‌ڵات خه‌باتیان ده‌کرد. به‌ڵام ئێستا به‌دژی پێشێل کاری مافی مرۆڤ هه‌وڵ ده‌ده‌ن.
ناوبراو ئاماژه‌ی به‌ ئیعدامی زارا بارامی- که‌ پاسپۆڕتی هوله‌ندی هه‌بوو- و شیرین عه‌له‌مهوولی و مه‌رگی گومانوی هاله‌ی سه‌حابی کرد- که‌ 2 ساڵی زیندانی بۆ بڕابۆوه‌-،کرد وه‌ک وێنه‌کانی ئه‌وپه‌ڕی پێشێلکاری مافی مرۆڤ له‌ ئێرانی ئیسلامی دا.
ئه‌و نامیلکه‌یه‌کی نیشان دا که‌ له‌ تاران و شاره‌ گه‌وره‌کان به‌ هۆی ژنانی چالاکی مافی مرۆڤ بڵاوبۆته‌وه‌ به‌ناوی "کۆمه‌ڵگا ده‌بی ئه‌من بێ" . له‌وێدا باس کراوه که‌ چ بکرێ هێمنی و ئارامی له‌نێو بنه‌ماله‌کان دا، سه‌قامگیر بێ. کۆمه‌ڵگا له‌لایه‌ن رێژیمی کۆماری ئیسلامی زۆر وێران کراوه‌. خه‌ڵک دوور له‌ ده‌سه‌ڵات پێویسته‌ خه‌م له‌خۆی بخوا. ئێمه‌ هه‌موومان ده‌بێ وڵامده‌ر‌ بین. ئه‌گه‌ر زوڵم زۆر و به‌رده‌وام بێ. کورد و لووڕ - که‌ زۆرم خۆش ده‌وێن-، بیانهه‌وێ جیا ببنه‌وه‌ من کارێکم پێ ناکرێ و ناتوانم پێشیان بگرم.
به‌شی پرسیار و وڵام که‌ ژماره‌یه‌ک بیروبۆچوون و پرسیاره‌کانیان تێدا باس کرد، به‌شێکی گرینگی سمیناره‌که‌ بوو که‌ پڕباسترین و زیندووترین به‌شی سویناره‌که‌ بوون. ئه‌و سمیناره‌ دوای نزیکه‌ی 4 کاتژمێر له‌ گه‌ڵ ڕازامه‌ندی ژماره‌یه‌کی به‌رچاو له‌ به‌شداران کۆتای هات.

youtobe1

لاپەرەی یوتوب لە سەر ماڵپەرەکەمان

youtobe2

لاپەرەی تایبەت بە ساڵەکانی ٢٠٠٩ تا ٢٠١٣

youtobe3